Aktualności
Zalecenia dotyczące GBS | Drukuj |
Opole 15. 06. 2007 r.
Zmodyfikowany 12.12.2008 r.


                      ZAKAŻENIA OKOŁOPORODOWE I NOWORODKOWE WYWOŁANE PRZEZ PACIORKOWCE



Paciorkowce są najczęstszą przyczyną zakażeń okołoporodowych i zakażeń w oddziałach położniczych. Mogą być przyczyną zakażeń wewnątrzowodniowych, połogowych i poporodowych zakażeń noworodków. Zakażenie paciorkowcowe u płodu najczęściej dokonuje się podczas porodu (70%)  lub przy istniejącym pęknięciu błon płodowych.

Paciorkowce z grupy B (GBS)

(streptococcus agalactiae, streptococcus beta hemoliitycus, GBS – group B streptococcal)
szczególnie serotyp III jest główna przyczyną  zakażenia w postaci posocznicy (89%) a następnie zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (10%). Aż 25-50 % noworodków po przebyciu zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych wykazuje objawy uszkodzenia OUN (upośledzenie rozwoju umysłowego, słuchu, wzroku).
GBS kolonizują przewód pokarmowy oraz drogi moczowo – płciowe; częstość kolonizacji u kobiet ciężarnych – 18%. Wczesna postać zakażenia ujawnia się w 90% przypadków już w I dobie.
Czynniki wpływające na wzrost częstości infekcji GBS u noworodków:
1/ przedwczesne pęknięcie błon płodowych – powyżej 18 godzin.
2/ wzrost ciepłoty ciała matki,
3/ chorioamnionitis
4/ bakteriuria GBS w czasie ciąży,
5/ ciąża mnoga,
6/ mała masa urodzeniowa,
7/ wiek poniżej 20 lat,
8/ wcześniejsze urodzenie dziecka z GBS.

PROFILAKTYKA

Najbardziej efektywną metodą jest wczesna profilaktyka przedporodowa ( badania przesiewowe) – posiew z pochwy i okolicy okołoodbytniczej u każdej ciężarnej między  35 - 37 tygodniem ciąży na obecność paciorkowców beta-hemolizujących (bez antybiogramu - skuteczne antybiotyki w schemacie leczenia). Można użyć jednej wymazówki,  przestrzegając kolejność wymazu. Wymaz pobierany jest na podłoże transportowe, które zachowuje trwałość do 4 dni od pobrania materiału. Ostateczny wynik badania do 48 godz. Wynik badania integralną częścią Karty Ciąży. 

LECZENIE: podstawą leczenia w przypadku dodatnich posiewów jest antybiotykoterapia. U nosicielek GBS w trakcie porodu oraz w przypadku pęknięcia błon płodowych należy zastosować profilaktykę antybiotykową.
·        Nie jest konieczne zastosowanie okołoporodowej profilaktyki antybiotykowej u kobiet skolonizowanych GBS, u których planuje się cięcie cesarskie przy braku czynności skurczowej i i zachowanych błonach płodowych, ale biorąc pod uwagę zakażenia połogowe korzystniej jest moim zdaniem uwzględnić w tych przypadkach profilaktykę antybiotykową. Antybiotyk podaje się z chwilą rozpoczęcia operacji.
·        Ciężarne z ujemnymi posiewami w kierunku GBS w ciągu ostatnich 5 tygodni przed porodem nie wymagają profilaktyki nawet jeśli wystąpią inne czynniki ryzyka: poród przed 37 tygodniem ciąży, odpływanie płynu owodniowego ponad 18 godzin, gorączka powyżej 38° C.
·        Ciężarne z bakteriurią GBS lub które urodziły wcześniej noworodka z wczesną postacią zakażenia GBS powinny otrzymać leczenie profilaktyczne.
o   Fakt kolonizacji u kobiet w poprzedniej ciąży nie stanowi wskazania do profilaktycznego podawania antybiotyku, jest nim wyłącznie wynik z aktualnego badania przesiewowego ( wyjątek: gdy pacjentka podaje w wywiadzie wystąpienie zakażenia okołoporodowego u poprzedniego dziecka).
·        U ciężarnych u których nie wykonano posiewu należy kierować się obecnością czynników ryzyka jak: poród przed 37 tygodniem ciąży, odpływanie płynu owodniowego ponad 18 godzin, gorączka powyżej 38° C, urodzenie w przeszłości dziecka, u którego wystąpiła wczesna postać choroby, zakażenie dróg moczowych wywołane przez GBS w trakcie ciąży, ciąża mnoga.
·        Lekiem z wyboru pozostaje penicilina (PN) alternatywnie z ampiciliną.
Antybiotyk należy podawać droga dożylną niezwłocznie po przyjęciu pacjentki do szpitala do porodu (nawet na Izbie Przyjęć !) i kontynuować do zakończenia porodu.
·        Gdy zastosowano profilaktykę w okresie krótszym niż 4 godziny przez porodem, to mimo braku objawów klinicznych zakażenia zaleca się wykonanie u noworodka badania CRP 2-3 razy co 12 godzin.

ZASADA PROFILAKTYKI ANTYBIOTYKOWEJ* :
 
Tryb postępowania

Antybiotyk
Zalecany
PN  5 mln j. iv. następnie 2,5mln j. co 4 godz. do zakończenia porodu
Alternatywny
Ampicilina 2g iv. a następnie 1g co 4 godz. Do zakończenia porodu
Alergia na PN – niewielkie ryzyko anafilaksji
Cefazolin 2g iv a następnie 1g iv. co 8 godz. do porodu
Alergia na PN –  wysokie ryzyko anafilaksji
GBS wrażliwe na klindamycynę lub erytromycynę
Klindamycyna 900mg iv co 8 godz. do porodu lub erytromycyna 500mg iv co 6 godz. do zakończenia porodu
GBS oporne  na  klindamycynę erytromycynę
Wankomycyna 1 g iv co 12 godz. Do zakończenia porodu

Uwaga: w przypadku obecności fenotypu MLSB laboratorium zamieszcza tekst:
„stwierdzono fenotyp MLSB – wykluczone stosowanie makrolidów (erytromycyna) i linkozamidów (klindamycyna”).

*Opracowano (dr W. Guzikowski) na postawie materiałów:
 Polskiego Towarzystwa Zakażeń Szpitalnych 2005,
 XIII Ogólnopolskiego Sympozjum Kierowniczej Kadry Medycznej (2008),
 XII Sympozjum Naukowego „Postępy w Medycynie Zakażeń”2008,
Czasopisma „Zakażenia” t.8/2008
Autorzy: prof.W.Hryniewicz, dr D.Żabicka, prof. P.Heczko,prof.T.Niemiec, prof.R.Lauterbach,
              Prof.H.Przondo-Mordarska


Rekomendacja PTG : 33-37 tydzień ciąży badanie zalecane: posiew w kierunku paciorkowców ß-hemolizujących(GBS) !